Jaarcijfers behandeling van boezemfibrilleren
In dit hoofdstuk worden jaarcijfers voor katheterablaties en minimaal-invasieve chirurgische ablaties, met algemene trends in de patiëntkarakteristieken en uitkomsten gepresenteerd. Dit betreft de gegevens t/m 2025, afkomstig uit de Nederlandse Hart Registratie (NHR). Hierin verzamelen centra in de registratie Ablatie informatie over de zorg voor patiënten met boezemfibrilleren (atriumfibrilleren).
namens de registratiecommissie Ablatie van de Nederlandse Hart Registratie.
Methode
Voor katheterablatie en minimaal-invasieve ablatie voor atriumfibrilleren zijn binnen de NHR sinds 2013 gegevens beschikbaar. In Nederland worden katheterablaties in 15 hartcentra uitgevoerd. Al deze centra nemen deel aan het Waardegedreven Hartzorg (WHZ) programma van de NHR. Het aantal centra dat minimaal-invasieve chirurgische ablaties uitvoert is thans gedaald naar 8 hartcentra. De centra publiceren op vrijwillige basis informatie over de kwaliteit van zorg, gemeten met behulp van de voor patiënten meest relevante uitkomstvariabelen.
De inclusiecriteria zoals toegepast voor selectie van patiënten, de analyses en de analysemethodiek zijn hier terug te vinden. De methodiek voor de selectie van de NHR-variabelensets is hier terug te vinden.
Resultaten
Katheterablatie
Voor de katheterablaties wordt in onderstaande figuur het verloop van het aantal uitgevoerde interventies in de afgelopen jaren weergegeven.
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de patiëntkarakteristieken van alle in het WHZ programma geregistreerde patiënten, die vanaf 2013 een katheterablatie hebben ondergaan.
| 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BMI( ≥ 25 kg/m²) | 71,7% | 69,7% | 70,8% | 69,9% | 71,9% | 69,4% | 69,4% | 69,9% | 69,3% | 69,5% | 69,4% | 71,5% | 70,2% |
| CHA₂DS₂-VASc Score (≥ 2) | 40,1% | 41,0% | 44,4% | 46,0% | 50,8% | 50,5% | 48,7% | 50,4% | 53,2% | 53,9% | 53,2% | 53,6% | 50,4% |
| Eerdere ablatie in linkeratrium | 21,5% | 26,5% | 24,7% | 23,7% | 25,4% | 26,9% | 27,7% | 26,3% | 25,9% | 26,0% | 23,5% | 25,9% | 24,5% |
| Geslacht (man) | 68,7% | 69,7% | 69,4% | 67,3% | 68,4% | 66,4% | 65,9% | 66,6% | 65,3% | 64,9% | 67,0% | 65,6% | 65,2% |
| Leeftijd (≥ 75 jaar) | 3,4% | 3,6% | 4,9% | 5,4% | 6,2% | 6,8% | 7,5% | 8,0% | 10,0% | 11,0% | 10,9% | 12,1% | 11,7% |
| Linkeratrium volume index (> 39 ml/m²) | 28,9% | 24,7% | 18,0% | 21,4% | 17,3% | 14,9% | 17,1% | 38,6% | 35,5% | 37,5% | 34,8% | 33,4% | 31,7% |
| Linkerventrikelfunctie (EF < 30%) | 0,8% | 1,2% | 0,7% | 0,5% | 1,0% | 1,2% | 0,9% | 1,1% | 1,6% | 1,6% | 1,5% | 1,2% | 1,5% |
| Nierinsufficiëntie (eGFR < 60) | - | 12,4% | 18,9% | 17,4% | 20,1% | 18,9% | 16,7% | 16,6% | 17,2% | 17,8% | 17,8% | 17,9% | 16,6% |
| Patroon AF (paroxysmaal) | 73,9% | 74,1% | 72,5% | 73,7% | 72,9% | 72,1% | 68,5% | 68,4% | 67,6% | 64,0% | 61,6% | 61,4% | 63,0% |
| (persisterend) | 23,8% | 22,7% | 22,6% | 24,7% | 25,7% | 26,0% | 30,1% | 30,4% | 31,1% | 34,6% | 36,9% | 37,7% | 36,1% |
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de verschillende ruwe uitkomsten per jaar.
| 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bloedingscomplicatie tijdens opname | 1,2% | 0,7% | 0,6% | 0,5% | 0,7% | 0,5% | 0,7% | 0,5% | 0,6% | 0,3% | 0,3% | 0,3% | 0,5% |
| Cardiale tamponade binnen 30 dagen | 0,6% | 0,5% | 0,4% | 0,4% | 0,4% | 0,6% | 0,5% | 0,4% | 0,3% | 0,4% | 0,4% | 0,3% | 0,3% |
| Phrenicus paralyse tijdens opname | - | - | - | 0,6% | 0,8% | 0,7% | 0,7% | 0,4% | 0,8% | 0,4% | 0,4% | 0,4% | 0,2% |
| Trombo-embolische complicatie binnen 72 uur | 0,6% | 0,2% | 0,5% | 0,3% | 0,5% | 0,2% | 0,2% | 0,2% | 0,3% | 0,2% | 0,2% | 0,1% | 0,2% |
| Vasculaire complicatie binnen 30 dagen (minor + major) | - | - | - | 1,6% | 1,3% | 1,5% | 1,5% | 1,4% | 1,4% | 0,9% | 0,6% | 0,7% | 0,7% |
| Hartchirurgische spoedinterventie | - | - | - | - | - | - | - | - | 0,1% | 0,1% | 0,0% | 0,1% | 0,0% |
| Herhaalde ablatie binnen 1 jaar | 15,8% | 17,8% | 16,1% | 15,6% | 15,5% | 17,6% | 14,3% | 12,6% | 13,1% | 11,4% | 10,8% | 11,0% | - |
| Opnameduur (dagopname) | - | - | - | - | - | - | - | - | 29,7% | 36,8% | 51,2% | 57,5% | 64,5% |
Tot slot wordt in onderstaande figuren de ontwikkeling van de kwaliteit van leven getoond van patiënten die een katheterablatie hebben ondergaan.
Minimaal-invasieve chirurgische ablatie
Voor de minimaal-invasieve chirurgische ablaties wordt in onderstaande figuur het verloop van het aantal uitgevoerde interventies in de afgelopen jaren weergegeven.
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de patiëntkarakteristieken van alle in het WHZ programma geregistreerde patiënten, die vanaf 2013 een minimaal-invasieve chirurgische ablatie hebben ondergaan.
| 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BMI (≥ 25 kg/m²) | 75,0% | 72,1% | 77,1% | 73,8% | 79,6% | 76,8% | 82,1% | 79,7% | 79,7% | 81,3% | 71,9% | 75,2% | 76,1% |
| CHA₂DS₂-VASc Score (≥ 2) | 45,3% | 43,9% | 43,9% | 54,7% | 53,3% | 53,7% | 55,5% | 48,1% | 48,3% | 54,5% | 48,5% | 51,6% | 58,4% |
| Eerdere ablatie in linkeratrium | 28,6% | 37,7% | 40,1% | 40,1% | 42,2% | 50,5% | 43,7% | 56,8% | 58,6% | 41,3% | 44,6% | 55,2% | 42,5% |
| Geslacht (man) | 68,7% | 69,9% | 73,8% | 66,0% | 72,5% | 74,9% | 70,5% | 66,7% | 71,8% | 69,8% | 72,7% | 68,1% | 73,2% |
| Leeftijd (≥ 75 jaar) | 1,4% | 2,5% | 3,8% | 5,3% | 6,3% | 6,1% | 5,1% | 5,1% | 5,6% | 9,0% | 8,3% | 6,1% | 6,5% |
| Linkeratrium volume index (> 39 ml/m²) | 40,0% | 49,4% | 48,9% | 55,7% | 54,5% | 57,7% | 65,9% | 56,8% | 48,5% | 47,7% | 52,0% | 55,4% | 48,9% |
| Linkerventrikelfunctie (EF < 30%) | 2,1% | 1,8% | 3,0% | 1,1% | 2,1% | 2,6% | 1,9% | 3,1% | 1,7% | 2,1% | 0,0% | 2,8% | 1,7% |
| Nierinsufficiëntie (eGFR < 60) | 14,6% | 13,8% | 12,1% | 13,9% | 17,2% | 17,0% | 21,2% | 20,7% | 17,0% | 25,4% | 21,0% | 22,8% | 24,6% |
| Patroon AF (paroxysmaal) | 53,4% | 52,4% | 36,2% | 33,7% | 24,6% | 28,7% | 30,7% | 25,3% | 41,1% | 30,7% | 34,0% | 25,5% | 50,6% |
| (persisterend) | 35,6% | 31,7% | 43,8% | 53,5% | 62,9% | 55,8% | 56,0% | 65,2% | 53,7% | 61,4% | 58,6% | 68,3% | 46,8% |
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de verschillende ruwe uitkomsten per jaar.
| 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bloedingscomplicatie tijdens opname | 2,2% | 2,5% | 2,2% | 4,3% | 1,5% | 2,6% | 2,6% | 1,3% | 2,3% | 2,1% | 0,0% | 1,8% | 1,4% |
| Conversie naar sternotomie tijdens opname | 0,5% | 0,0% | 0,6% | 1,0% | 0,6% | 1,0% | 1,6% | 1,7% | 0,6% | 1,1% | 0,5% | 2,5% | 1,4% |
| Cardiale tamponade binnen 30 dagen | 0,4% | 1,6% | 0,8% | 0,9% | 1,1% | 1,9% | 1,5% | 0,5% | 0,0% | 2,1% | 0,0% | 0,0% | 0,0% |
| Phrenicus paralyse tijdens opname | - | - | - | 1,8% | 0,9% | 0,0% | 0,0% | 0,8% | 0,0% | 0,0% | 0,0% | 0,6% | 0,0% |
| Trombo-embolische complicatie binnen 72 uur | 0,4% | 0,0% | 0,5% | 0,0% | 1,2% | 0,7% | 0,3% | 0,9% | 0,0% | 1,6% | 0,5% | 1,2% | 0,0% |
| Vasculaire complicatie binnen 30 dagen (minor + major) | - | - | - | 0,4% | 0,0% | 0,0% | 0,7% | 0,5% | 0,0% | 0,5% | 0,0% | 0,7% | 0,0% |
| Hartchirurgische spoedinterventie | - | - | - | - | - | - | - | - | 0,0% | 1,1% | 0,0% | 0,6% | 0,0% |
| Herhaalde ablatie binnen 1 jaar waarbij staged procedure telt als één procedure* | 3,1% | 5,5% | 3,6% | 8,6% | 4,8% | 3,5% | 5,5% | 13,9% | 12,4% | 5,8% | 4,9% | 5,5% | - |
| Opnameduur (> 5 dagen) | 23,8% | 28,9% | 35,8% | 38,6% | 30,3% | 29,9% | 31,5% | 22,4% | 28,0% | 26,5% | 23,4% | 26,4% | 24,8% |
* Binnen de staged hybride ablaties wordt een eventuele derde ablatie (na geplande minimaal-invasieve chirurgische ablatie en katheterablatie) geteld als een re-ablatie).
Discussie
Katheterablatie
Vanaf 2013 is er een stijgende trend te zien in het aantal uitgevoerde katheterablaties (met een kleine dip in 2020 tijdens de coronapandemie). Ook in 2025 zet de stijging door. Steeds meer centra zijn de laatste jaren gestart met het uitvoeren van katherablaties voor atriumfibrilleren (AF) met Pulsed-Field Ablatie (PFA). Deze methode is relatief sneller en maakt het mogelijk om meer ablaties uit te voeren, wat de stijging in aantallen mogelijk mede kan verklaren. Daarnaast kan de stijging het gevolg zijn van het toenemende aantal patiënten dat volgens de huidige richtlijnen jaarlijks in aanmerking komt voor een ablatie.
Het lijkt mogelijk te zijn geworden om over de jaren heen patiënten te behandelen met steeds meer comorbiditeit en hardnekkigere varianten van AF. In de tabel met patiëntkarakteristieken per jaar is te zien dat de populatie die behandeld wordt steeds ouder wordt; in 2025 is 11,7% van de patiënten 75 jaar of ouder in vergelijking met 3,5% in 2013. Ook is over de tijd een toename te zien in het percentage patiënten met een hogere CHA2DS2-VASc score. Het aandeel persisterend AF is over de jaren gestegen alsook het linkerboezemvolume.
De ruwe uitkomsten per jaar laten over het algemeen lage complicatiepercentages zien, met de laatste jaren een verdere daling. Het aantal vasculaire complicaties is afgenomen. Deze daling houdt mogelijk verband met het feit dat er steeds meer echogeleid vasculaire toegang wordt verkregen. N. phrenicusletsels zijn procentueel afgenomen, wellicht verband houdend met het gebruik van PFA, waarbij deze complicatie minder voorkomt dan met thermische energiebronnen. Katheterablatie kan aldus worden gezien als een veilige ingreep met een relatief lage kans op complicaties. Ook is er een toename te zien in het aantal patiënten dat in dagopname wordt behandeld. Ten aanzien van uitkomsten is te zien dat de kwaliteit van leven, gemeten met de AFEQT, voor ca 80% van de patiënten verbetert na een katheterablatie procedure. Dit gaat gepaard met een dalende trend in het aantal herhaalde linkeratrium ablaties binnen één jaar.
Minimaal-invasieve chirurgische ablatie
In tegenstelling tot katheterablatie is sinds 2016 over het algemeen een dalende trend zichtbaar in het aantal uitgevoerde minimaal invasieve chirurgische ablatieprocedures. Hierbij is het aantal centra dat deze chirurgische ablaties uitvoert is afgenomen van 11 in 2019 naar 8 hartcentra in 2025. Deze daling kan mogelijk worden verklaard door de toenemende toepassing en verdere ontwikkeling van de katheterablatie, zoals bijvoorbeeld PFA.
Cijfers over patiëntkarakteristieken en uitkomsten kunnen uiteraard worden beïnvloed door een veranderde samenstelling van centra waarin deze ingreep wordt uitgevoerd. Zie hiervoor de tabel. Er kan geconcludeerd worden dat de ruwe uitkomsten relatief stabiel zijn gedurende de afgelopen jaren, maar meer fluctuaties laten zien dan die bij de katheterablaties, mogelijk door het kleinere aantal patiënten binnen deze groep.
